“Mastercard”ın araşdırması: Gənclərin 79%-i məhsullar haqqında məlumat toplamaq üçün süni intellektdən istifadə edib

• “Mastercard”ın 13 bazarda 26 000 nəfər arasında keçirdiyi araşdırmaya görə, gənclərin 62%-i, valideynlərin isə 49%-i məhsullar haqqında məlumat toplamaq üçün ayda ən azı bir dəfə süni intellektdən istifadə edir.

• “Mastercard”ın yeni hesabatında süni intellekt agentlərinin alış-veriş və ödənişlərdə rolunun artdığı şəraitdə istehlakçıların nəzarət imkanlarının və etibarının necə qorunub saxlanıla biləcəyi araşdırılır.

Bakı, Azərbaycan - Oktyabr 2026-cı il: “Mastercard” insanların məhsulları kəşf etmə, satınalma qərarları vermə və ödəniş etmə üsullarını süni intellektin necə dəyişdirə biləcəyini araşdıran “Alış-veriş və ödənişlərin gələcəyinə qısa baxış” adlı yeni hesabatını dərc edib. Hesabatın əsaslandığı araşdırma 13 bazarda 13-18 yaşlı 13 000 gənci və onların valideynlərini əhatə edib. Araşdırmanın nəticələrinə görə, son bir il ərzində gənclərin 79%-i, valideynlərin isə 70%-i məhsullar haqqında məlumat toplamaq üçün süni intellektdən istifadə edib.

“Mastercard”ın araşdırması həmçinin süni intellektdən istifadənin müntəzəm alış-veriş vərdişlərinin bir hissəsinə çevrildiyini göstərir. Araşdırmaya görə, gənclərin 62%-i, valideynlərin isə 49%-i məhsullar haqqında məlumat toplamaq üçün ayda azı bir dəfə süni intellektdən istifadə edir. Gənclərin 61%-i alış-veriş prosesini onların əvəzinə idarə edə bilən hərtərəfli süni intellekt köməkçisindən istifadə etməyə ən azı müəyyən dərəcədə hazır olduqlarını bildiriblər. Valideynlərin 67%-i hesab edir ki, övladlarının nəsli alış-veriş zamanı süni intellektdən onlardan daha rahat istifadə edəcək.

Süni intellekt məlumat axtarışından satınalmaya keçdikcə sərhədləri istifadəçilər müəyyən edəcək

Hesabat süni intellektin insanlara məhsul tapmaqda və seçimləri müqayisə etməkdə kömək etməklə kifayətlənməyərək onların adından əməliyyatlar da həyata keçirdiyi agent ticarətinin inkişafını araşdırır. Bu dəyişiklik üç aspektdən nəzərdən keçirilir: istehlakçıların alış-veriş təcrübəsi, pərakəndə satıcıların müştəriləri ilə münasibətləri və ödənişlərin həyata keçirilməsini təmin edən etimad infrastrukturu.

Məsələn, süni intellekt agenti uçuş variantlarını müqayisə edə və ya gündəlik ərzaq alış-verişi üçün səbət hazırlaya bilər. Lakin alış-verişi tamamlayıb sifarişi rəsmiləşdirməsinə icazə verilib-verilməməsi istifadəçinin müəyyən etdiyi səlahiyyətlərdən asılı olacaq.

Hesabata görə, agent ticarətinin geniş yayılması istehlakçıların proses üzərində aydın nəzarət imkanlarının qorunmasından asılı olacaq. Bunun üçün süni intellekt agentinin kimin adından hərəkət etdiyinin yoxlanılması, xərcləmə limitlərinin dəqiq müəyyən edilməsi və əlavə təsdiqin hansı hallarda tələb olunacağına istifadəçilərin özlərinin qərar verməsi vacibdir. İstehlakçılar həmçinin səhv və ya gözlənilməz əməliyyat baş verdikdə hansı tədbirlərin görüləcəyini aydın bilməlidirlər.

Yoxlanıla bilən məlumatlar pərakəndə satıcılar üçün daha vacib əhəmiyyət kəsb etməyə başlayır

Süni intellekt agentləri istehlakçıların adından müxtəlif variantları qiymətləndirməyə başladıqca, pərakəndə satıcılar da məlumatları təqdim etmə üsullarını təkmilləşdirməli olacaqlar. Qiymətlər, məhsulların mövcudluğu, çatdırılma və geri qaytarılma şərtləri süni intellekt agentlərinin əldə edə biləcəyi formada təqdim edilməli, məhsul xüsusiyyətləri və dayanıqlılıqla bağlı iddialar isə yoxlanıla bilən məlumatlarla əsaslandırılmalıdır.

“Mastercard”ın hesabatında ödəniş prosesində etimadın rolu da vurğulanır. Ödəniş məlumatlarının qorunması ilə yanaşı, süni intellekt agentinin kimliyini yoxlamaq və onun konkret əməliyyatı həyata keçirmək səlahiyyətinə malik olduğunu təsdiqləmək də vacibdir. Bu, istehlakçıların adından həyata keçirilən alışların onların müəyyən etdiyi limitlər və icazələr daxilində qalmasına kömək edə bilər.

Araşdırma haqqında qeyd: Onlayn araşdırma 2026-cı ilin iyun-iyul aylarında “Mastercard”ın sifarişi ilə “Opinium” tərəfindən Bolqarıstan, Çexiya, Fransa, Almaniya, İsrail, İtaliya, Niderland, Norveç, Polşa, Rumıniya, İspaniya, İsveç və Birləşmiş Krallıqda aparılıb. Azərbaycan araşdırmanın nümunəsinə daxil edilməyib.

“Mastercard” haqqında

“Mastercard” dünya üzrə 200-dən çox ölkə və ərazidə iqtisadiyyatları gücləndirir və insanlara geniş imkanlar yaradır. Müştərilərimizlə birlikdə, hər kəsin rifah içində yaşaya biləcəyi dayanıqlı bir iqtisadiyyat qururuq. Geniş rəqəmsal ödəniş seçimlərini dəstəkləyirik, tranzaksiyaları təhlükəsiz, sadə, ağıllı və əlçatan edirik. Texnologiya və innovasiyalarımız, tərəfdaşlıqlarımız və şəbəkələrimiz birləşərək, fərdlərə, bizneslərə və hökumətlərə ən böyük potensiallarını reallaşdırmağa kömək edən bənzərsiz məhsul və xidmətlər təklif edir.